|
| |
Učenici Gimnazije na javnom
času koji je pripremio nastavnik gimnazije Đorđe Kanukov
- 1933.godina |
|
Osnivanje škola i drugih kulturnih
ustanova u novoj varoši teklo je u skladu sa njenim razvojem...
Škola u Brusnici, jedna od najstarijih državnih škola u Srbiji
(osnovana za vreme Karađorđevog ustanka kao privatna škola),
premeštena je (u leto 1857) u novu varoš među poslednjim ustanovama.
Školske 1857/58. godine iz novopodignute škole u Despotovici
izašla je prva generacija učenika.
Prvi učitelj škole u novoj varoši bili su Miloš Ružić, svršeni
bogoslov iz Negrišora - Dragačevo, učio prvi i drugi razred,
i Stefan Kostić, svršeni gimnazijalac iz Sremskih Karlovaca,
učio treći i četvrti razred.
Osnovna škola
U Kneževini Srbiji škole su bile prava retkost. Još veća retkost
bilo je da ženska deca pohađaju školu. Međutim, i pored toga,
naš grad je u samom svom začetku imao i školu za žensku mladež.
Još u toku gradnje prve školske zgrade u novoosnovanoj varoši
(1856), izražena je želja roditelja da se, pored muške, otvori
i ženska škola. Međutim, suprotna mišljenja i nagađanja oko
toga da ženska deca treba da imaju "osobit" (poseban)
ulaz i avliju od muških i da učitelji i učiteljka ne mogu
"u istom zdanju kvartire imati" jer, po pravilu,
"oni treba pri školama da obitavaju, boljeg nadzora radi",
bila su uzrok da se ženska škola otvori tek 30.maja 1858.
godine u privatnoj kući. Ženska osnovna škola radila je u
kući Mijaila Vukomanovića punih dvadeset godina, odnosno sve
do 1877. kada je prešla u svoju zgradu sagrađenu od tvrdog
materijala.
Prva učiteljka ženske škole u Despotovici bila je Terezija
Smiljanić iz Subotice (Cesarija), svršila srpske i mađarske
osnovne škole u Subotici i Pešti. Nju je posle godinu dana
zamenila Julijana Kirilović.
Gimnazija
Školske 1879/80. godine, u Gornjem
Milanovcu je otpočela da radi dvorazredna gimnazijska realka.
Prve školske godine Gimnazija je imala svega 20 đaka. U prvom
razredu bilo je 12, od kojih dve devojke, a u drugom osam
dečaka.
Prvi nastavnički kolegijum sačinjavali su Milenko Marković
(vršio i dužnost direktora), Miodrag Ibrovac i Stojan Nikolić
- sveštenik. Gimnazija je dugo radila u privatnim kućama u
gradu da bi 1902. godine, dobrovoljnim prilozima građana čitavog
rudničkog okruga i Srbije, bila podignuta zgrada Gimnazije
kao spomen obeležje pod imenom "Dom Miloša Velikog".
Gimnazija je imala nekoliko prekida u svom radu, menjala nazive
i stepenobrazovanja. Prvi put od osnivanja Gimnazija u Gornjem
Milanovcu je školske 1922/23. godine podiguta na stepen potpune
osmorazredne škole, kada je obavljen i prvi ispit zrelosti
- matura.
Seoska škola
Zbog osetnog priraštaja dece i većeg
interesovanja za školu, kao i zbog razgrupisavanja opština
u rudničkom okrugu (1893), došlo je do formiranja zasebne
školske opštine za selo Brusnica, Semedraž, Lunjevica, Jablanica
i Grabovica. Za ova sela osnovana je u gradu još jedna škola
nazvana brusnička, ili seoska škola. Nešto kasnije ovoj školi
su se priključila i sela Svračkovci, Nevade i Velereč, koja
su do tada pripadala majdanskoj školskoj opštini.
Jedno vreme, od formiranja brusničke škole 1893. do 1. septembra
1903. godine, i gradska i seoska (brusnička) škola radile
su u istoj zgradi sa podjednakim pravom vlasništva, kada je
gradska škola prešla u prostorije tek sagrađene zgrade Gimnazije
(u njoj je tada radila građanska škola, koja je osnovana 1899.
godine kao "uteha" za ukinutu Gimnaziju). Seoska
(brusnička) škola je ostala u staroj zgradi čiju su drugu
polovinu kupili za 4000 dinara u srebru.
Prvi učitelji u novoj školi u gradu (nazvanoj brusnička ili
seoska) bili su : Hristina Bogojević - učiteljica prvog razreda,
Radosav Đuknić - učitelj drugog razreda, i Kosta Spasojevi
- učitelj trećeg u četvrtog razreda. U međuvremenu, do ponovnog
otvaranja Gimnazije 1912. godine, sazidana je gradska osnovna
škola preko puta pošte, upravo na mestu gde se danas nalazi
škola podignuta 1931. godine.
|
