Mladen Žujović

Divlje polje bilo je seoski pašnjak u ataru sela Brusnice.

Prema kazivanju starijih ljudi tog vremena, na poljani gde je nikla nova varoš, nalazio se neugledan stari han. Ispred hana bilo je veliko vatrište. Nad vatrom na veigama visio je bakrač s vodom a putnici su sedeli oko vatrišta i grejali se. Nedaleko od hana bila je velika bara na kojoj je pojena stoka. Na putu prema Kragujevcu, na Ivičkom potoku, nalazila se jedna kuća na ovoj brusničkoj utrini. Bila je to kuća u kojoj je boravio samo deo čeljadi velike zadruge porodice Trojančević iz Brusnice.
U blizini reke Despotovice (na samom početku današnje Ulice vojvode Mišića) dugo je radila vodenica nekog Turčina, a docnije bila u svojini kneza Miloša.

I tek 1853. godine, na inicijativu okružnog načelnika Mladena Žujovića, ukazom kneza Aleksandra Karađorđevića, počinje izgradnja naselja koje po reci dobija ime Despotovica.

Mesto određeno za naselje prvo je ispitivano. Pozvani su stručnjaci iz Beča koji su izradili urbanistički plan. Tako je ovaj grad dobio urbanistički plan pre postanka, što je jedinstveni slučaj u Srbiji. Ulice idu pravcem istok-zapad, sever-jug i seku se pod pravim uglom. Široke su, kao i trotoari sa strane. U centru je postavljen trg u vidu pravougaonika. Određen je i atar nove varoši. Isplanirani su i placevi i označeno gde će se podizati državne zgrade a gde privatne.

Površina atara na kome je zasnovana varoš Despotovica iznosila je 750 hektara. Granica nove varoši išla je linijom: od utoka Ivačkog potoka u Despotovcu, pa niz nju do utoka Glipskog potoka, a zatim uz ovaj potok do glipske vratnice. Odatle okreće severu preko brda i silazi u Ivički potok i niz ovaj do njegovog utoka u Despotovicu.

Iz Beograda je došao inženjer Klamnik koji sa grupom svojih saradnika razmerava ulice i postavlja temelje urbanističkog razvoja naselja.

Sprovedena je javna licitacija za izgradnju velikog "zdanja" za okružno načelstvo i sud, poštu i druge ustanove. Na licitaciji posao dobija "indžinir" Šule iz Pančeva.

Za vreme dok je "zdanje" građeno, podignuto je još oko sto kuća čiji su vlasnici bili državni činovnici, zanatlije, trgovci i imućni seljaci.

Pri podizanju nove varoši polagalo se mnogo na pravičnost. Isti propisi važili su za sve. Placeve su dobijali po istoj ceni i bili su dužni da odmah grade kuću, dućan, mehanu i slično; go plac se nije mogao preprodavati; stanovnici Brusnice nisu prisiljavani da se sele u novu varoš, ali se onima koji ostanu nije dozvoljavalo da tamo podižu nikakve nove zgrade.
Najpre su iz stare čaršije preneta dva dućana, dve kafane, jedna pekara, jedna kovačnica i nekoliko kuća za stanovanje.
Kao prvi preseljenici i stanovnici nove varoši Despotovice, pominju se: kmet Vujo Vasić, Miloš Vučićević, Jovan Topalović kovač (došao iz Brđana 1854. godine), Tomo Minić pekar, i Jovo Šalavardić (došao iz Grabovice). Od činovnika isticao se sudija Rista Petrović, poznatiji kao "člen Rista".

Godine 1856. iz Brusnice su preseljene sve ustanove vlasti i najveći broj dućana i mehana. Već tada novo naselje je imalo 19 mehana i 44 dućana. Despotovica sve više dobija obeležje grada, a naročito posle Ukaza o osnivanju ženske škole (1858), telegrafa (1859), pošte i bolnice.