|
| |
Crkva brvnara u Koštunićima |
|
Crkva brvnara u Koštunićima nalazi
se na izbrešku iznad seoske varošice, na seoskom groblju.
Posvećena je Sv. Petki. Pre njene gradnje narod ovog kraja
okupljao se kod zapisa, velikog hrasta koji se nalazio nedaleko
od crkve.
Za crkvu brvnaru u Koštunićima nije utvrđena tačna godina
gradnje. Smatra se da je podignuta u prvoj polovini prošlog
veka, dakle u periodu intenzivne obnove i gradnje ove vrste
crkava - posle Drugog srpskog ustanka i oslobođenja od Turaka.
Po tipu ona je jedna od najmanjih crkava brvnara u Srbiji.
Osnova joj je pravougaonog oblika, dugačka je nešto preko
8 metara, široka tek preko 5, ukupne površine oko 40 kvadratnih
metara.
Crkva je postavljena na klasičan način tako što su na temelje
od lomljenog kamena položene talpe od graničevine (vrsta tvrdog
hrasta), a onda formiran zid od brvana sistemom uklapanja
na lastin rep i pomoću zidnih stubaca. Istočni deo građevine
je zaobljen tako što je oltarski deo zida prelomljen u četiri
dela. Krov je nizak, jednostavno konstrukcijski rešen, pokriven
crepom. Krov je nad apsidom zaobljen, a iznad zapadnog, ulaznog
dela ravan.
Crkva je jednostavna arhitektonski i bez naročite obrade.
Nešto malo ornamentike javlja se na glavnim vratima dok su
severna bez ikakve rezbe. Ulazna vrata sa istočne strane su
masivna i zasvedena, skromno profilisana poput vrata na starim
kućama brvnarama. Crkva ima nekoliko malih prozorskih otvora.
U unutrašnjosti koštunićke crkve brvnare nalazi se samo oltarska
pregrada od dasaka koja je krajnje nestručno prefarbana masnom
bojom. Na ikonostasu se uzdiže slikani krst od drveta na kome
se jedva razaznaje predstava Raspeća, figure nepoznatih svetaca
(verovatno Bogorodice i Jovana Preteče), i figura ptice, naslikani
na kružnim završecima krsta. Sudeći prema ostacima slikarstva
reč je o nekom od boljih majstora onog vremena, ali se zbog
stepena oštećenosti krsta i zbog otpadanja boje (usled dejstva
vlage) ništa pouzdanije ne može reći.
Slikani krst navodi na realnu pretpostavku da je i ikonostas
bio islikan na isti način, u istom stilu i od istog majstora.
Ali, o tome danas nema nikakvih tragova.
U unutrašnjosti crkve brvnare vidljivi su i tragovi priprate.
Zapadni deo crkve ima ravnu tavanicu. Nema tragova da je crkva
bila zasvedena. Pod je bio popločan opekom, a sada je betoniran
i prilično je dotrajao. Građa crkve je u dosta dobrom stanju,
zdrava i postojana.
U nekim izvorima koštunićka crkva brvnara naziva se kapelom.
Tačno je da se ona u poslednje vreme koristi u te svrhe jer
su Koštunići pripadali brezanskoj crkvi kao parohijskoj, ali
ona ima sve elemente bogomolje svog tipa. U prilog tome govore
i slikani krst na ikonostasu, i oltarska pregrada sa carskim
i dvoje bočnih dveri, kao i vidljivi znaci postojanja priprate.
Radoš Gačić
|
