ŠUME
TRAVNATA VEGETACIJA
GLJIVE
AGRIKULTURNE BILJKE

Naše područje pripada vegetacijskom tipu lišćarskih listopadnih šuma umerene zone. Pored osnovnog tipa vegetacije - šume zastupljene su livade i pašnjaci koji su azonalnog karaktera. Uslovljeni su delovanjem čoveka, a ne "zakonitim" rasporedom vegetacije. Flora je brojna.Dosadašnja istraživanja na našem području su registrovala oko 600 biljnih vrsta.

ŠUME

Šumadija i Srbija su nekada bilenajšumovitije oblasti na Balkanu, a verovatno i u Evropi. Sigurno da je Rudnik, najdominantniji masiv u Šumadiji, sa okolinom prednjačio bogatstvom svojih šuma. Smatra se da je naše područje pokrivala šuma na preko 80 % površine.

Šume su krčene u srednjem veku u vreme procvata rudarstva. Kasnije, dolaskom Turaka, narod se povlači u planine, sve ponovo obrasta šumom.

Lik Šumadije počinju menjati doseljenici u ove krajeve početkom XVIII i početkom XIX veka, koji su na mestu iskrčenih šuma zasnivali svoja naselja. Degradacija šuma je nastavljena sve do pedesetih godinaovog veka kada je šumovitost pala na kritičnih 25%.

Prema vertikalnom rasporedu šuma na našem području su prisutni razni tipovi šuma ili njihovi ostaci počev od šuma johe, vrbe, topole, šuma hrasta vužnjaka i poljskog jasena, šume cera i sladuna, šume kitnjaka, šuma brdske bukve i na kraju na najvećim visinama se javlja šuma planinske bukve. Šumske asocijacije na nižim - ravničarskim terenima, pored potoka i reka su uništene u velikoj meri i na mestu njih su najvrednija poljoprivredna zemljišta. Šume hrastova su na terenima od 300 - 700 m n.v., uglavnom na južnim ekspozicijama. Zastupljene su na celom području. Šume bukve su na vešim nadmorskim visinama, iznad hrastova, a na manjim visinama samo na severnim ekspozicijama. Najvrednije šume bukve su na Rudniku, Vujnum Rajcu Ravnoj Gori i Ješevcu. Prve šumske kulture pošumljavanjem na području su podignute 1866. godine na Rudniku. To su ujedno prva veštačka pošumljavanja u Srbiji. Intezivnije podizanje šumskih kultura, prvenstveno bagrema i u manjoj meri četinarima, odvijalo se između dva poslednja rata.Najintezivnija pošumljavanja su poslednjih 30 godina za koje vreme je podignuto nekoliko hiljada hektara četinara (crni bor, beli bor, smrča i dr.) kojih inače nema od prirode na našem području. U šumama se javlja veliki broj vrsta. Od drvenastih vrsta su najčešće: bukva, hrast (lužnjak, sladun, medunac, gorun), grab, jasen, lipa, brest, topola, vrba, jova i dr, U šumskim kulturama su bagrem i kanadska topola, od lišćara, a od četinara najčešće crni i beli bor, smrča, jela ariš i duglazija.

Voćkarice su znatno zastupljene, kako u šumama tako pored puteva, u međama i drugim mestima. Najčešće su: divlja trešnja, divlja jabuka, divlja kruška, dud, a brekinja, munika i oskoruša su nešto ređe.

Žbunaste vrste su brojne: leska, zova, dren, glog, pasdren, žežnja, jorgovan, svib, ruža malina, kupina i druge vrste.

Svaki tip šume ima određen sastav prizemne flore koju sačinjava nekoliko stotina vrsta na našem području. Nabrojaćemo nekoliko: vučija noga, krkovina, sita gola, crvena udika, bradavičasta kurika, kalina, šimširka, lukovica, pušika, zanovet, kopitnjak itd.

Površina šuma je 27054 hektara, šumovitost iznosi 32%. Prirodne šune čine 90%, a 10% su šumske kulture.

vrh strane

TRAVNATA VEGETACIJA

Posle šumske najzastupljeniji tip vegetacije je travnata vegetacija. Zastupljene su dolinske livade (nalaze se u rečnim dolinama) i brdske livade. Ove su na najvećim visinama i za nas su značajne jer zauzimaju veće površine. Nastale su na mestima nekadašnjih šuma. Pašnjaci su brdske livade, razlikuju se od njih samo po načinu upotrebe.

Rasprostranjeno je više tipova travne (livadske) vegetacije sa brojnim vrstama u njihovom sastavu. Pomenućemo neke vrste: livadarka, vijuk brdski, bela detelina, češljika, đipovina, vlasulja, žuta gunjica, briza, žutilovka, bokvica, pirevina, konjski bosiljak, mišjakinja, zmijoglavka, šilj, bela brdska detelina, ajdučka trava, besniče, ivanjsko cveće, ljubičica idr.

Livadsko-travna vegetacija se prostire na 26.656 hektara ili 32 % površine. Livade su na 15% a pašnjaci na 17% površine.

vrh strane

GLJIVE

Dosta su zastupljene na našem području. Najčešće su u šumama, a ima ih na livadama, pašnjacima i drugim mestima. Značajne vrste jestivih gljiva na području su: mrežasti vrganj, lisičarka, sunčica, pečurka, mlečnjaja i dr. Značajne količine pečuraka se sakupe, izvezu ili realizuju na domaćem tržištu, što predstavlja dopunski izvor zarade našeg stanovništva. Sve češće se gljive uzgajaju u veštačkim uslovima. One postaju i u nas sve značajniji resurs ishrane.

vrh strane

AGRIKULTURNE BILJKE

To su brojne vrste koje je čovek kultivisao za svoje potrebe. Ove biljke se uzgajaju na obradivim površinama kojih ima 27.394 hektara ili 33%. Od ovoga na oranice dolazi 25%, a na voćnjake 8%.
Najčešće ratarske biljke su: pšenica, ovas, kukuruz, ječam, raž i dr. Od povrtarskih biljaka gaje se: krompir, crni luk, beli luk, pasulj, paprika, paradajiz, spanać, šargarepa, bindeva, lubenica, dinja i dr. Krompir je kod nas najznačajnija povrtarska vrsta. Od krmnog stočnog bilja uzgaja se detelina, lucerka i mešana trava.

Područje je bogato ranim vrstama voća. Svakako najviše se uzgaja šljiva, zatim trešnja, višnja, kruška, jabuka, a nešto manje vinova loza. Dosta se uzgaja jagodičasto voće: jagoda, malina i kupina.

vrh strane