opstina gornji milanovac

Neke od znamenitosti rudničko-takovskog kraja


MANASTIR VRAĆEVŠNICA


Zadužbina velikog čelnika Radiča Postupovića, visokog dostojanstvenika despota Stefana Lazarevića i Đurađa Brankovića, sagrađena je pre 1430. godine. Crkva posvećena Sv. Đorđu ima oblik jednobrodne građevine. Prvobitne freske, naslikane 1431. godine, zaklonjene su novijim živopisom koji je 1737. izradila zografska grupa iz Vlaške. Iako je u prošlosti više puta stradao, manastir ima bogatu riznicu koja je muzejski prezentovana. U vreme Prvog srpskog ustanka ovde su privremeno sklonjene mošti Stevana Prvovenčanog, a održano je i nekoliko važnih ustaničkih dogovora: 1810. susret vojvode Milana i Karađorđa; 1812. skupština na kojoj su pročitane odredbe Bukureškog mira; na Đurđevdan 1818. skupština je donela odluku o proglašenju Kragujevca za prestonicu. Knez Miloš je 1819. preneo posmrtne ostatke svoje majke Višnje iz Brusnice i sahranio ih u manastirskoj porti, a 1825. na severnoj strani manastirskog kompleksa sagradio je konak poznat kao Baba Višnjin. Konak je izgoreo 1920. a restauracija je izvršena 1966. Na baba Višnjinom grobu kralj Aleksandar Obrenović podigao je 1901. godine spomenik i ugradio u njega nadgrobnu ploču koju je Miloš postavio. Na levoj strani priprate sahranjeni su posmrtni ostaci prvog mitropolita obnovljene Srbije Melentija Pavlovića, a na desnoj strani priprate nalaze se mošti episkopa žičkog Vićentija Krasojevića. Manastir je do 1935. bio muški, a tada je odlukom arhijerejskog sinoda



MANASTIR VUJAN


Posvećen Sv. Arhangelu Gavrilu, nalazi se na istoimenoj planini, južno od Rudnika. Na početku Prvog srpskog ustanka 1805. godine ugledni trgovac Nikola Milićević iz Lunjevice uz pomoć vojvode Milana Obrenovića sagradio je crkvu neposredno uz ostatke nekadašnjeg srednjovekovnog manastira Obrovin, koji je dolaskom Turaka opusteo. Nešto kasnije, pored crkve podigao je poludrveni konak sa doksatima i kamenu spomen česmu. U porti dominira veliki konak sagrađen 1853. godine. Pored ktitora čiji se grob nalazi uz južni zid naosa, u ovoj crkvi sahranjen je i vojvoda Lazar Mutap. U manastiru Vujan kao iskušenik iskušenik boravio je od 1944. do1946. godine doskorašnji Patrijarh srpski gospodin Pavle.


MANASTIR SAVINAC



Crkva Sv. Save na Savincu prva je Miloševa zadužbina u oslobođenoj Srbiji. građena je od 1819. do 1821. godine. Ozidana je tesanim kamenom bez obilja dekorativnih elemenata. Zanimljivom obradom ističu se jedino kameni okviri prozora i dovratnika. Radi postizanja akustičnosti poznati neimar toga doba Milutin Gođevac ugradio je u zidove velike zemljane lonce. Prestone ikone crkvi je poklonio knez Miloš 1822. godine. Posle obnove 1860. i dogradnje 1905. postaje grobna crkva porodice Vukomanović, iz koje je poticala kneginja Ljubica. U crkvi je sahranjen veliki broj članova porodica Obrenović i Vukomanović,Obren Martinović – otac vojvode Milana, petoro dece Jovana Obrenovića, braća kneginje Ljubice. Juna 1905, na inicijativu Mileve Alimpić, iz Beograda su prenete kosti Mine Vukomanović Karadžić, njenog muža Alekse i sina Janka. Od 2009. godine crkva Svetog Save ima status manastira.


CRKVA SVETE TROJICE U GORNJEM MILANOVCU



Gradnja milanovačkog hrama posvećenog sv. Trojici započeta je poslednje godine života kneza Miloša 1860, a dovršena za vlade kneza Mihaila 1862. Njen graditelj je poznati neimar Nastas Đorđević, predak znamenite porodice Nastasijević. Jednobrodna građevina, skladnih proporcija u klasicističkom stilu sa nizom raznovrsnih arhitektonskih elemenata, zidana je finim takovskim tesanim peščarom. Na zapadnom delu ističe se visok i elegantan postbarokni zvonik sa tipičnom baroknom kupolom, na istočnoj strani je velika polukružna oltarska apsida, a na fasadi obilje dekorativnih elemenata. Stari ikonostas delo je Nikole Markovića, poznatog srpskog slikara XIX veka. On je stradao prilikom bombardovanja crkve 1941. godine, pa je zamenjen novim.


CRKVE BRVNARE



Crkve brvnare su građevine u celini sagrađene od drvenog materijala, samo su temelji na kojima su postavljene od kamena. Narodno neimarstvo ove vrste javlja se kod Srba već prilikom stvaranja prve države u IX veku, nastavlja se tokom srednjeg veka, da bi u vreme turske vladavine gradnja crkava brvnara bila jedini oblik crkvenog graditeljstva. U teškim vremenima turske vladavine narod je gradio skromne drvene bogomolje za potrebe održavanja vere i tradicije. U našoj opštini postoje četiri, u potpunosti očuvane, ovakve svetinje.


Crkva sv. Đorđa u Takovu


Posvećena sv.Đorđu, sagrađena je 1795. godine, na mestu starije i nešto veće crkvice iz 1724. Jedna je od najstarijih građevina crkvene arhitekture ovog tipa u Srbiji. Istovremeno je jedna od najpoznatijih, jer je vezana za događaje iz ustaničkog perioda. Nakon sloma Prvog srpskog ustanka Miloš Obrenović je odlučio da ostane u Srbiji, pa se predao Turcima ispred takovske brvnare. Na Cveti, 1815. posle bogosluženja u crkvi, Miloš je objavio narodu da se kreće u novi boj protiv Turaka.


Ima pravougaonu osnovu sa polukružnom apsidom. Temelji su joj od tesanog kamena. Krov je strm, dvovodan, pokriven hrastovim daščicama - klisom. Očuvan je ikonostas čije je delove darivao gospodar Jovan Obrenović, brat kneza Miloša.


Crkva sv. Nikole, Ljutovnica


Posvećena sv. Nikoli, sagrađena je 1809. godine i jedna je od najbolje očuvanih crkava ove vrste u Srbiji. Srednje je veličine, ima temelje od lomljenog kamena i građena je na isti način kao i druge brvnare. Krov, pokriven šindrom, izuzetno je visok i strm, zaobljen kako na zapadnom tako i na istočnom delu. Ispred glavnog ulaza je manji trem na dva stuba. Ikonostas potiče iz vremena građenja crkve.


Crkva brvnara u Pranjanima


Posvećena Vaznesenju Hristovom, sagrađena je 1827. na temelju prvobitne građevine iz 1724. godine. Ima pravougaonu osnovu sa četvorostranom oltarskom apsidom na istočnom delu i pripratom na zapadnoj strani. Građevinom dominira visok i strm krov pokriven šindrom. Na uglovima krova su dva drvena krsta. Od nekada bogato ukrašenog ikonostasa ostale su samo carske dveri u autentičnom obliku.


Crkva sv. Petke, Koštunići


Jedna od najskromnijih brvnara u Srbiji nalazi se u Koštunićima. Nalazi se na ulazu u seosko groblje. Sagrađena je u prvoj polovini XIX veka, a posvećena Sv. Petki. Osnova joj je pravougaona. Arhitektonski je jednostavna, bez naročite obrade. Oltarski deo zida je prelomljen u četiri dela. Krov je nizak, pokriven crepom. Na ikonostasu se uzdiže slikani krst od drveta. U unutrašnjosti su vidljivi tragovi priprate.


KONAK KNEZA MILOŠA U GORNJOJ CRNUĆI


Podignuta sada već daleke 1814. godine kuća kneza Miloša predstavlja prvi srpski novovekovni dvor, a malena Crnuća smeštena na južnim padinama Rudnika prvu, doduše nezvaničnu, prestonicu moderne Srbije. Tipična brvnara "osaćanka" izgrađena od kamena i hrastovog drveta sa visokim i strmim krovom pokrivenim šindrom, sastoji se od tri prostorije. Iznad podruma nalazi se soba sa ognjištem, a iz nje se ide u prostoriju za spavanje. U njoj je sačuvana skromna zidana peć za loženje. Pored dva ulaza, kuću karakteriše drveni dimnjak – "kapić" i neveliki doksat.


Kuća u Crnući nemi je svedok početka Miloševe borbe s Turcima i prvih godina njegove vladavine. Nakon što se vratio iz Takova srpski knez je upravo ispred svoje kuće razvio ustanički barjak. Izgovorivši čuvene reči "Evo mene, a eto vama rata s Turcima", obučen u crvene "vojvodske aljine" predao je zastavu Simi Paštrmcu. Ovim činom okončano je formalno podizanje Drugog srpskog ustanka. Decembra meseca 1815. ovde je održana čuvene skupština koja je između ostalog donela i prvi budžet ustaničke Srbije. Nakon što se 1818. porodica Miloša Obrenovića preselila u Kragujevac, Crnuća je postala jedna od poljskih dobara srpskog kneza.


Danas je u konaku smeštena jedna od stalnih postavki Muzeja rudničko-takovskog kraja pod nazivom "Srpska kuća u prvoj polovini XIX veka". Ona sadrži kopije dokumenata, reprodukcije fotografija i nekoliko originalnih eksponata vezanih za ustanički period. Jedan deo kuće ima očuvan autentični ambijent, ognjište sa delom pokućstva i već pomenutu zidanu kaljevu peć.


RAVNA GORA


Velika zaravan na 720 metara nadmorske visine, sa brojnim pašnjacima i bukovom šumom, podno vrha Suvobora naziva se Ravna Gora. Ime je dobila po šumi odnosno gori koja je na tom mestu izrasla. U prošlosti zvala se Crna Gora. Ovaj prostor obiluje izvorima i pećinama kao štos u Mokra, odnosno Suva pećina. Neposredno po kapitulaciji Vojske Kraljevine Jugoslavije i nemačkoj okupaciji zemljegrupa oficira predvođena pukovnikom Dragoljubom Dražom Mihailovićem osnovala je na Ravnoj Gori 11. maja 1941. godine Ravnogorski četnički odred kao osnova buduće lojalističke i monarhističke Jugoslovenske vojske u otadžbini – JVuO. Negujući uspomenu na Ravnogorski četnički pokret, pukovnika, ratnog generala i ministra vojnog Dragoljuba Dražu Mihailovića na Ravnoj Gori je 1992. godine podignut i svečano otkriven spomenik – bronzana figura đenerala Mihailovića, rad poznatih akademskih vajara Dragana Nikolića i Dragana Vasića. Lik generala, bez kape, ogrnut vojničkim šinjelom i sa lulom u levoj ruci, postavljen je na visoki kameni postament.


Naspram spomenika izgrađena je 1998, prema projektu arhitekte dr Predraga Ristića, crkva posvećena svetom Đorđu zaštitniku ratnika. Ova mala ali skladna bogomolja čuva uspomenu na izginule ratnike tokom građanskog rata vođenog od 1941. pa do 1944. Po koncepciji gradnje crkva je imitacija srpsko – vizantijskog stila. Zidana je od naizmeničnih nizova kamena i cigle što fasadi daje posebnu dekorativnost. Pored glavnog postoji i sporedni jućni ulaz. Crkva nema zidno slikarstvo. Na južnoj strani podignuta je zvonara čiji je donji deo ozidan kamenom, a gornji deo je od drvene građe.


Gradnja ravnogorskog spomen doma završena je 2000. godine. U domu je smešten muzej, biblioteka sa čitaonicom, kao i kongresna sala.





Povratak na: Gornji Milanovac



Ćir    Lat    Eng


       
opstina gornji milanovac
 

Opština Gornji Milanovac

Adresa: Takovska 2,

32300 Gornji Milanovac, Srbija

Tel: +381 32 / 515 0050

Fax: +381 32 / 720 282

info@gornjimilanovac.rs
www.gornjimilanovac.rs

Usuditi se, to je cena napretka!